
Langetermijntrends in lees-, koop- en leengedrag
SMB-GfK reguliere meting (2025)
Bijna driekwart (72%) van de Nederlanders doet bewust aan een vorm van persoonlijke ontwikkeling. Ze doen dit op verschillende manieren, bijvoorbeeld door te sporten, gezonder te leven, of nieuwe kennis op te doen. Ook boeken, zowel non-fictie als fictie, dragen volgens Nederlanders bij aan zelfontwikkeling. De meeste recente themameting van het GfK-SMB-kwartaalonderzoek* naar lees-, leen- en koopgedrag van de Nederlandse consument besteedt aandacht aan lezen voor de persoonlijke ontwikkeling.
Het onderzoek vergelijkt non-fictie, fictie en andere vrijetijdsbestedingen op het gebied van hun opbrengst voor persoonlijke ontwikkeling. Bijna de helft (43%) van de mensen die doet aan persoonlijke ontwikkeling leest daarvoor boeken: 32% benoemt non-fictie expliciet en 29% fictie. Hoewel het lezen van non-fictie niet de meest uitgevoerde activiteit is voor persoonlijke ontwikkeling – het volgt activiteiten zoals online informatie zoeken (52%), krantenartikelen lezen (40%), documentaires kijken (38%), films of series kijken (37%) en zelfstandig trainen (33%) – heeft non-fictie van alle onderzochte media wel de meest gevarieerde opbrengst. Zo zetten non-fictieboeken aan het denken, geven ze nieuwe kennis en geven ze inzicht in andere tijden, culturen of in zichzelf. Psychologie en geschiedenis zijn populaire thema’s: voor beide thema’s geldt dat een derde van de lezers voor de persoonlijke ontwikkeling hierover leest. Fictie levert vooral ontspanning en plezier, maar óók ontwikkeling: het zet aan tot nadenken en geeft inzicht in andere tijden en culturen.
Podcasts zijn voor non-fictieboeken een concurrent als het gaat om persoonlijke ontwikkeling: zij hebben na non-fictieboeken de meest expliciete opbrengsten van persoonlijke ontwikkeling. Deze opbrengsten zijn grotendeels vergelijkbaar: podcasts zetten ook aan tot denken en geven nieuwe kennis, ideeën en inzichten. Ook brengen beide media ontspanning, waarbij podcasts nog iets vaker als ontspannend worden gezien dan non-fictieboeken. Het zijn vooral light lezers – meer dan medium en heavy lezers – die naar podcasts luisteren.
Waarom kiezen mensen voor een boek in plaats van een podcast of andere activiteit? Het meest genoemde voordeel van boeken is het feit dat je bij een boek je eigen tempo kunt bepalen (72% van de respondenten). Daarnaast vinden veel respondenten (64%) lezen gewoon een prettige activiteit om te doen. Toch heeft lezen ook nadelen: 37% vindt dat lezen veel tijd kost en 29% vindt het bovendien moeilijk om het juiste boek te vinden.
Fysieke boekhandels kunnen meer inspelen op het lezen van boeken voor persoonlijke ontwikkeling. Respondenten kopen hun boeken voor persoonlijke ontwikkeling namelijk het vaakst in de fysieke winkel (52% ten opzichte van 43% online en 26% bij de bibliotheek). Daarbij is de fysieke boekwinkel ook de belangrijkste bron van inspiratie als het gaat om boeken voor de persoonlijke ontwikkeling: 47% van de respondenten haalt daar zijn ideeën op, tegenover 45% binnen de eigen kennissenkring en 28% op internet.
Tegelijkertijd vindt men het moeilijk om het juiste boek te kiezen. Verschillende respondenten geven dan ook als tip aan de boekhandel en de bibliotheek om duidelijker te maken waar je boeken over persoonlijke ontwikkeling kunt vinden. Ook een koffiecorner of zitjes worden aangeraden, zodat bezoekers de tijd kunnen nemen . Daarnaast raden respondenten marketeers aan om boeken over persoonlijke ontwikkeling meer aan te prijzen op sociale media.
Naast boekhandels, bibliotheken en marketeers kunnen ook uitgevers inspelen op het lezen van met name non-fictie voor de persoonlijke ontwikkeling. Respondenten raden onder andere aan om boeken toegankelijker te maken, bijvoorbeeld door het gebruik van eenvoudiger taalgebruik en het bieden van praktische voorbeelden en visuele elementen. Ook het geven van een goede samenvatting op de achterflap van het boek – wat kan helpen bij de keuze voor het boek – wordt genoemd. Alle tips van respondenten kun je lezen in de volledige rapportage.
* KVB Boekwerk presenteert het onderzoek dat wordt uitgevoerd door GfK in opdracht van de Groep Algemene Uitgevers, Koninklijke Boekverkopersbond, Stichting CPNB, Stichting Lezen en Koninklijke Bibliotheek.

SMB-GfK reguliere meting (2025)

SMB-GfK themameting: light en niet-lezers (2024)

SMB-GfK themameting: digitaal lezen (2024)