Lees-, leen en koopgedrag: van bezit naar toegang? 

De opkomst van luisterboeken

Luisterboeken blijven aan populariteit winnen: in 2026 luisterde 28% van de bevolking wel eens naar een luisterboek. Dit aandeel is de afgelopen vijf jaar ieder jaar toegenomen. Het aantal luisterboeken dat men luistert is ook gestegen: van gemiddeld 1,5 in 2022 naar 2,4 in 2026. Het aantal papieren boeken gelezen per jaar daalt juist iets: van gemiddeld 9,4 naar 8,6 boeken.

De groeiende populariteit van luisterboeken vindt voornamelijk plaats onder bestaande lezers; het aandeel niet-lezers onder de Nederlanders is namelijk stabiel gebleven de afgelopen jaren. Bovendien zijn luisteraars van luisterboeken in sterke mate heavy lezers Het lijkt er dus niet op dat luisterboeken op dit moment een nieuwe doelgroep van (voormalige) niet-lezers aanspreken.

Met het aantal luisteraars van luisterboeken neemt ook het aantal hybride lezers toe. Hybride lezers combineren verschillende leesvormen, zoals papieren boeken, e-books en luisterboeken. Veel hybride lezers combineerden al papier en e-books met elkaar. Inmiddels combineren steeds meer mensen het gebruik van papieren boeken en e-books ook met luisterboeken: het gaat om een vijfde (19%) van de Nederlanders, vergeleken met 15% vijf jaar geleden. Daarnaast combineert 5% van de Nederlanders in 2026 papieren boeken met luisterboeken (zonder e-books te lezen), vergeleken met 3% vijf jaar geleden.

Daartegenover staat dat het aandeel lezers die uitsluitend papieren boeken lezen afneemt: van 40% in 2022 naar 34% in 2026. Ook de combinatie van papieren boeken en e-books (zonder luisterboeken) wordt minder populair: van 25% in 2022 naar 21% in 2026.

De ontwikkeling richting hybride lezen lijkt vooral te worden gedragen door heavy lezers: zo zijn luisterboekgebruikers voornamelijk heavy lezers. Toen zij de vraag gesteld kregen of ze vaker papieren boeken of e-books lazen, gaven heavy lezers vaker aan vooral e-books te lezen en soms een papieren boek. Medium en light lezers lezen daarentegen vaker voornamelijk papieren boeken.

Van bezit naar toegang?

De toename van hybride lezen staat niet op zichzelf, maar gaat gepaard met een verschuiving in koopgedrag. De koopfrequentie blijft – net als de leesfrequentie – door de jaren heen stabiel, hoewel de koopfrequentie van Nederlandstalige boeken wel licht daalt. Ook het bedrag dat Nederlanders zeggen gemiddeld uit te geven aan nieuwe boeken verandert weinig (dit bedrag schommelt rond de € 55).

Toch is er met de opkomst van luisterboeken een verschuiving zichtbaar van het kopen van losse boeken naar toegang via abonnementen. Van e-books en luisterboeken wordt 45% – bijna de helft – verkregen via een streaming- of abonnementsdienst. Ook worden deze formats geleend via de bibliotheek: 29% voor e-books en 32% voor luisterboeken. De weg naar een digitaal boek verloopt dus vaker via toegang (lenen via abonnement of bibliotheek) dan via bezit (een los exemplaar kopen). Het aantal e-books en luisterboeken dat men verkrijgt via abonnementsdiensten is tussen 2020 en 2026 toegenomen: van 1,6 naar 2,2 per jaar voor e-books, en van 0,8 naar 1,4 per jaar voor luisterboeken. Dit sluit aan bij een bredere trend richting toegang in plaats van bezit, zoals we die ook zien bij andere mediavormen. Voor papieren boeken blijft het kopen van losse exemplaren overigens dominant: 57% wordt gekocht (31% nieuw en 26% tweedehands) en 43% wordt geleend bij de bibliotheek. Ook blijft het gemiddelde aantal papieren boeken dat men aangeeft per jaar te kopen ongeveer gelijk: 3,3 nieuwe en 2,8 tweedehands boeken per jaar (ten opzichte van 3,1 nieuwe en 2,6 tweedehands boeken in 2020).