Opkomst Engelstalige boeken

Engelstalig wint terrein

Engelstalige boeken winnen al jaren terrein in Nederland. Wat ooit begon als een niche voor expats en taalliefhebbers, is uitgegroeid tot een structureel onderdeel van de boekenmarkt. Vooral onder jongeren is het Engelse boek steeds zichtbaarder aanwezig – in de boekhandel, online én op sociale media. De vraag is niet langer of deze trend blijft, maar hoe uitgeverijen en boekhandels hier strategisch mee omgaan.

Structurele groei in cijfers én schappen

Uit cijfers van KVB Boekwerk blijkt dat in 2024 ruim een vijfde van de verkochte papieren boeken in Nederland anderstalig was, waarvan ruim 90% Engelstalig. Sinds 2020 is de afzet van anderstalige boeken met 67% gestegen. Ook bibliotheken zien de vraag naar anderstalige boeken toenemen, al blijft het aandeel in uitleningen relatief klein. De groei concentreert zich vooral in fictie en kinderboeken – met name young adult, fantasy en romance – en is niet alleen zichtbaar in cijfers, maar ook in de dagelijkse praktijk van boekhandels.
Boekhandels breiden hun Engelstalige afdelingen uit of openen zelfs vestigingen die alleen maar Engelstalige boeken verkopen. De opkomst van gespecialiseerde Engelstalige boekhandels die zich expliciet richten op BookTok-doelgroepen en events en community-activiteiten organiseren, onderstreept dat Engelstalig niet langer een randcategorie is, maar een volwaardig segment met een eigen dynamiek.

Jongere lezers als motor

De groei van Engelstalige boeken wordt vooral gedragen door jongere generaties. Bijna de helft van de kopers van Engelstalige boeken is jonger dan 35 jaar. Deze lezers groeien op met Engels als tweede voertaal en gebruiken de taal dagelijks – op school, online en in entertainment. Sociale media, en met name BookTok, spelen hierbij een belangrijke rol: Engelse titels zijn daar dominant en fungeren als inspiratiebron voor nieuwe aankopen.
Uitgevers herkennen dit patroon zowel in verkoopdata als in publiekscontact, bijvoorbeeld op evenementen als YALFU en romantasy fairs, waar jonge lezers massaal Engelstalige edities kopen, soms zelfs wanneer de Nederlandse vertaling beschikbaar is. Tegelijkertijd is deze groep niet exclusief Engelstalig: de meeste Engelstalige kopers kopen óók Nederlandstalige boeken, en vaak zelfs meer Nederlandse dan Engelse titels. Het gaat dus niet om vervanging, maar om verbreding van leesgedrag. Boekenvakkers zien dit ook als een kans: ‘lezen is lezen’.

Waarom kiezen lezers voor Engels?

De keuze voor Engelstalige boeken kent meerdere drijfveren. Beschikbaarheid is een belangrijke factor: Engelse edities verschijnen vaak eerder dan Nederlandse vertalingen en het aanbod is groter. Lezers blijken steeds minder geneigd te wachten op een vertaling, waardoor gelijktijdig publiceren bij populaire titels inmiddels bijna standaard is geworden.
Een concreet voorbeeld is de strategie rondom Colleen Hoover. Jarenlang zaten haar titels al in het fonds van de Nederlandse uitgever Z&K, maar de verkoop bleef achter. Pas toen de Nederlandse edities dezelfde omslagen en uitstraling kregen als de oorspronkelijk Engelse boeken, nam de verkoop substantieel toe – nog steeds kleiner dan in de VS, maar duidelijk sterker dan voorheen.

Prijs speelt eveneens een rol. Omdat de Wet op de vaste boekenprijs niet geldt voor anderstalige titels, kunnen Engelstalige boeken – met name online – aanzienlijk goedkoper zijn; prijsverschillen van vijf tot zeven euro zijn geen uitzondering. Dit zorgt voor spanning in de keten: boekhandels kunnen moeilijk concurreren met goedkope exportedities, terwijl uitgevers lobbyen voor hogere royalty’s om Nederlandse vertalingen concurrerender te maken. Omdat concurreren op prijs nauwelijks mogelijk is, verschuift de focus naar visuele aantrekkelijkheid en uitvoering.
Uitgevers investeren daarom in luxe of speciale edities, extra content en creatieve marketing, zoals kleur op snee (sprayed edges), collector’s editions, handgeschreven briefjes, auteursvideo’s of introductieprijzen. Vooral bij romance en young adult blijkt deze aanpak effectief: sommige lezers verzamelen meerdere edities van hetzelfde boek, zowel in het Engels als Nederlands. Daarmee wordt het Nederlandse boek niet alleen een leesobject, maar ook een verzamelobject.

Tot slot geven sommige lezers aan liever in de oorspronkelijke taal te lezen, uit interesse in taalvaardigheid of vanwege een gevoel van authenticiteit. In interviews wordt dit beeld genuanceerd: een goede literaire vertaling wordt door lezers juist gezien als een kwaliteit op zichzelf, die het oorspronkelijke werk niet verarmt en in sommige gevallen zelfs versterkt. Het idee dat lezers vinden dat er bij vertaling per definitie iets verloren gaat blijkt dus eerder een hardnekkige aanname dan een inhoudelijk gegeven.

Er zijn grofweg vier groepen lezers te onderscheiden: lezers die altijd Engels willen lezen, lezers die Engels kopen vanwege de prijs, lezers die niet weten dat er een Nederlandse vertaling bestaat en lezers die bewust Nederlands willen lezen. Met name in die laatste twee groepen ligt ruimte om het Nederlandstalige boek sterker te positioneren.

Druk op de keten én op de taal

De groei van Engelstalige boeken roept zorgen op binnen het boekenvak. Nederlandse makers, vertalers en uitgevers profiteren minder direct van deze groei dan hun internationale collega’s. Voor Nederlandse boekhandels zorgt de trend voor toenemende concurrentie van grote internationale platforms en een complexer speelveld rond voorraadbeheer en prijsstelling.
Daarnaast speelt de maatschappelijke vraag hoe de positie van het Nederlandse boek en de Nederlandse taal behouden blijft. Nederlandse literatuur vervult een belangrijke rol in taalontwikkeling en culturele identiteit, en structureel minder lezen in de moedertaal kan gevolgen hebben voor taalvaardigheid en culturele ontwikkeling.

Hoe reageert het boekenvak?

Uitgevers en boekhandels reageren op uiteenlopende manieren op de Engelstalige trend. Een belangrijke strategie is het aantrekkelijker maken van de Nederlandse editie, bijvoorbeeld door gelijktijdige publicatie met het oorspronkelijk Engelstalige boek, het overnemen van dezelfde omslag en uitstraling, of juist door luxe en verzamelwaardige edities te ontwikkelen. Vooral bij populaire genres en auteurs blijken Nederlandse edities zo mee te liften op het succes van het originele Engelse boek.

Daarnaast experimenteren uitgevers selectief met Engelstalig uitgeven, bijvoorbeeld door Nederlandse titels naar het Engels te vertalen of door zelf Engelstalige edities te publiceren, met name in genres waar de internationale markt groot is, zoals romance. Het uitgangspunt blijft daarbij dat Nederlandse en Engelstalige edities elkaar moeten versterken, niet vervangen.

Boekhandels spelen in op de trend met grotere Engelstalige afdelingen en in sommige gevallen volledig Engelstalige winkels, vaak opgezet door jonge (vrouwelijke) ondernemers en gericht op communityvorming en beleving. Tegelijkertijd is samenwerking tussen uitgevers en boekhandels cruciaal, bijvoorbeeld door Nederlandse en Engelse edities naast elkaar te presenteren en gezamenlijke promoties te organiseren.

Innovatie in het boekenvak verloopt vaak geleidelijk en bestaat uit een optelsom van stappen, zoals simultaan publiceren, limited editions en communitymarketing. Ook AI wordt genoemd als mogelijke versneller in productieprocessen en internationale opschaling, maar daar wordt vooralsnog voorzichtig mee omgegaan.

Een terugkerend inzicht is het belang om in gesprek te gaan met het lezerspubliek. Op evenementen, via sociale media en in de boekhandel worden lezers actief aangesproken en geholpen bij het maken van bewuste keuzes, bijvoorbeeld door te wijzen op het voordeel van Nederlandse vertalingen van niet-Engelstalige auteurs. Deze gesprekken dragen bij aan leesbevordering én aan het behoud van het Nederlandstalige boek.

Aanvullen in plaats van verdringen

Engelstalige boeken blijven onderdeel uitmaken van de Nederlandse markt. De strategische opgave voor het boekenvak ligt in het vinden van een balans. Hoe kunnen Nederlandse en Engelstalige uitgaven zo worden gepositioneerd dat zij elkaar aanvullen in plaats van verdringen?

Commerciële kansen en culturele verantwoordelijkheid gaan daarbij hand in hand. Door slim in te spelen op internationale trends, vormgeving, timing en communityvorming kan het Nederlandstalige boek aantrekkelijk blijven voor nieuwe generaties lezers. De opkomst van Engelstalige boeken vraagt daarmee niet om een keuze vóór of tegen Engels, maar om bewuste positionering. Wie die balans weet te vinden, draagt bij aan een toekomstbestendig boekenvak waarin zowel internationale als Nederlandstalige verhalen een plek hebben.